Kanoetstrandloper Calidris canutus

Uiterlijk

De kanoet is een stevige, gedrongen strandloper: duidelijk forser dan een bonte strandloper, met een korte rechte snavel en vrij korte, groengele poten. In winterkleed is hij vooral grijs van boven en lichtgrijs tot wit van onder, met een lichte wenkbrauwstreep. Juist daardoor valt hij tussen andere steltlopers niet altijd direct op. Jonge vogels hebben in hun eerste herfst een fijn geschubde rug door de lichte veerranden. Het zomerkleed is een totaal andere vogel: borst, buik en kop worden warm roodbruin, wat hem in het Engels de naam red knot oplevert.

Voorkomen en verspreiding

Kanoeten broeden op de toendra van het hoge noorden, van Groenland en Noordoost-Canada tot Siberië. Nederland ligt midden op hun trekroute. De Waddenzee is een van de belangrijkste gebieden voor de soort: een deel van de vogels overwintert hier, een ander deel tankt bij op weg naar West-Afrika. Buiten de Wadden en de Delta zie je meestal hooguit kleine aantallen of losse vogels. Op de Zuidpier van IJmuiden, waar ik in de winter vooral voor andere soorten kom, loopt er maar heel af en toe eentje tussen de basaltblokken.

Leefgebied en gedrag

Bij laagwater verspreiden kanoeten zich over de wadplaten, waar ze kleine schelpdieren zoals nonnetjes en jonge kokkels in hun geheel inslikken. Een gespierde spiermaag kraakt de schelpen. Als het water opkomt, trekken ze zich in dichte groepen terug op hoogwatervluchtplaatsen. Daar staan ze vaak schouder aan schouder, en in de vlucht bewegen de zwermen zo strak dat ze als één wolk van kleur verschieten.

Het beroemdste voorbeeld daarvan is The Wash in Oost-Engeland, waar bij springtij tienduizenden kanoeten van het slik worden gedrukt en over het reservaat Snettisham naar hun rustplaats wervelen. Dat schouwspel staat nog hoog op mijn verlanglijst.

Fotograferen

Op Texel had ik het geluk dat een paar kanoeten in de Slufter dichtbij zaten te poetsen, in prachtig laag licht. Juist het hoogwater is je kans: als de vogels naar de vloedlijn en de vluchtplaatsen worden gedwongen, komen ze vanzelf dichterbij. Ga op tijd zitten, liefst laag, en laat het water het werk doen. Verstoor een hoogwatervluchtplaats niet; de vogels hebben die rust hard nodig. Wie een kanoet in rood zomerkleed wil fotograferen, moet in het late voorjaar of de nazomer kijken, wanneer de trekkers nog of alweer in kleur zijn.

Kanoetstrandloper (Calidris canutus) - Kanoetstrandloper

Winterkleed

Kanoetstrandloper (Calidris canutus) - Kanoetstrandloper in winterkleed
Kanoetstrandloper (Calidris canutus) - Kanoetstrandlopers in winterkleed