Kievit (Vanellus vanellus)

Uiterlijk

De kievit is een van de meest herkenbare vogels van het boerenland. Zijn lange, sierlijke kuif, brede afgeronde vleugels en zwart-witte tekening maken hem ook op afstand goed herkenbaar. Van dichtbij blijken de donkere bovendelen prachtig groen en paars te glanzen. Tijdens de balts zijn vooral de tuimelende vluchten van de mannetjes een feest om te zien.

Voorkomen en verspreiding

In Nederland is de kievit een bekende broedvogel van graslanden en akkers, al staat de soort onder druk door veranderingen in het boerenland. Buiten de broedtijd verzamelen kieviten zich op voedselrijke weilanden en uiterwaarden. Ook in grote delen van Europa en Azië komt de soort voor; noordelijke populaties trekken in de winter naar zachtere streken.

Leefgebied en gedrag

In het voorjaar verdedigt de kievit zijn territorium met spectaculaire duikvluchten en een roep die nauwelijks op papier te krijgen is. Hij broedt op de grond en zijn jongen zoeken al snel zelf voedsel. Dat maakt ze kwetsbaar voor maaien, grondbewerking, predatie en verstoring. In de winter is het een heel andere vogel: minder uitbundig, vaak in grote groepen en met een roep die eerder klagerig klinkt. Als een roofvogel nadert, kan zo'n hele groep plotseling als één bewegende wolk opstijgen.

Persoonlijk

Voor biologie moest ik in havo 2 een lentekalender bijhouden. Een prachtige oefening in bewust kijken. Ik bracht toen veel tijd door in de weilanden langs de Vecht bij Bergentheim. Het typische, bijna computerachtige ‘kiewiet-wiet, kiewieut-wiet’ van de kievit kreeg een ereplaats in mijn kalender. Ik hoor er trouwens echt een w in, geen v. Voor mij klinkt die roep nog altijd als pure voorjaarsenergie. In de winter hoor ik juist het klagerige geluid van de honderden kieviten die samen met goudplevieren in de Vreugderijkerwaard verblijven. En als er een bruine kiekendief, havik of slechtvalk langskomt, is het indrukwekkend hoe die hele massa vogels de lucht in gaat. Een heel ander schouwspel dan de balts boven de weilanden, maar minstens zo fascinerend.