De gaffelwaterjuffer is een zuidelijke soort die toevallig in Zeeland nog net in Nederland voorkomt. In Zuid Europa is hij algemeen en dus vrij gemakkelijk te fotograferen. De soort vloog in de tuin van ons vakantiehuisje, dus kon ik gemakkelijk met zonsondergang een sfeeropname maken tussen het gras.

Naast de in het zuiden algemene waterjuffer komt er een echte zeldzaamheid voor op Sardinië:het tyrrheens lantaarntje. Deze soort komt slechts op een paar plekken ter wereld voor en vervangt het 'gewone'lantaarntje op die plek. De verschillen zijn minimaal, maar de mannetjes zijn in ieder geval altijd lichtgroen op het borststuk en hebben een lichtblauw lantaarntje. Op de onderstaande foto heeft het juffertje een cicade als prooi.

Ondanks dat ik een locatie had waar ze zouden moeten kunnen zitten heb ik ze op die plek niet kunnen vinden. Aangezien het een van de leukste soorten was begon ik mij hier wat zorgen over te maken, maar gelukkig kwam ik ze in de tweede week van de vakantie tijdens een zoektocht naar de groene haaklibel alsnog tegen. Dat maakte het gemis aan deze andere Afrikaanse kanjer weer wat dragelijker, zeker omdat dit beestje ook erg fotogeniek is. Zowel de zwarte banden over de vleugel als het witte pterostigma (de gevulde cel op de vleugelpunt) vind ik erg mooi.

De eerste week hebben we een huisje aan de westkust geboekt, vlakbij Lago di Baratz, een van de weinige natuurlijke meren op Sardinië en huis voor vele libellen. Bij aankomst bleek het bijzondere karakter van de natuur al direct: in de tuin van ons huisje en in de dakgoot zaten in plaats van huismussen spaanse mussen en in plaats van spreeuwen de zwarte spreeuw. Twee vogelsoorten die ik nog nooit had gezien of gefotografeerd en daarnaast vond ik met wat zoeken in de tuin ook al bruin blauwtje, vale argusvlinder en gaffelwaterjuffer. Vier soorten die nieuw voor mij waren in de tuin is natuurlijk een bijzonder leuk begin. De spreeuwen laten zich lastig fotograferen, maar de mussen zijn niet echt schuw te noemen en al snel kan ik onderstaande foto van een mannetje maken. Zoals te zien is viel het weer wel wat tegen: regen op Sardinië in juni, dat viel wel even tegen.

Spaanse mus (Passer hispaniolensis) in de regen

Een kort bezoekje aan het meer levert, ondanks het slechte weer, een eerste lange oeverlibel op, mijn eerste tyrrheense lantaarntje, zuidelijke keizerlibel en we ontdekken een andere rijkdom van het eiland: het barst hier werkelijk waar van de hagedissen. De maandag bezoeken we het mooie kuststadje Alghero en op de kuifaalscholvers die hier in de zee vissen en de zwaluwen na valt hier weinig natuur te fotograferen. Dinsdag is het weer nog steeds niet al te best met veel bewolking. Ondanks dat er weinig libellen actief zijn met dit weer besluit ik toch weer een kijkje te nemen bij Lago di Baratz. Zoals gevreesd weinig activiteit, maar wel een ontzettend leuke meevaller: ik vind een windvaantje die vanwege het bewolkte weer geen zin heeft om weg te vliegen en zich dus geweldig mooi op de foto laat zetten. Helemaal leuk als je bedenkt dat volgens mijn meest recente libellengids het windvaantje hier niet eens voorkomt, een bijzondere waarneming dus. En naast bijzonder ook een erg mooi libelletje.

Windvaantje (Selysiothemis nigra)

's Middags bezoeken we Capo Caccia. Deze klif steekt ver de zee in en onderaan de klif is een prachtige druipsteengrot die te bereiken is via een enorm aantal treden in de klifwand. Een mooie wandeling want op de kliffen hebben geelpootmeeuwen jongen op een meter van het pad en laten zich goed fotograferen. Een portretje is mogelijk op 200mm, maar nog leuker is het natuurlijk van de kans gebruik te maken door een groothoekopname van de meeuwen in hun habitat te maken.

Geelpootmeeuw (Larus michahellis) in zijn natuurlijke habitat.

Grotta di Netuno, de druipsteengrot in Capo Caccia

We besluiten 's avonds met zonsondergang terug te rijden naar Capo Caccia voor de zonsondergang. Dit levert een mooie sfeerbeeld op van de geelpootmeeuwen.

Woensdag is opnieuw het weer niet zo goed dus besluiten we richting Stintino te rijden. Deze noordpunt van het eiland bevat een aantal brakke meren en een mooi strand. Zwemweer is het niet, maar kijken kan altijd en ik ben erg benieuwd wat ik er aan natuur aan zal treffen. Dat blijkt niet tegen te vallen want het lukt hier om de ralreiger te fotograferen en we ontdekken honderden boomkikkertjes die zich alleen niet al te gemakkelijk laten fotograferen. Niet zo gek gezien het feit dat dit kikkertje (nog geen twee centimeter groot!) sprongen van 20 tot 30cm maakt en in no-time tussen de begroeiing verdwijnt. De oplossing is er eentje vangen en op je vinger te nemen, dan zie je direct hoe klein ze zijn. Dit kikkertje zit op de vinger van Margreet. Mijn vrouw.

We rijden na Stintino door naar Stagno di Platomona, een ander natuurlijk meer die wel bekend is onder de libellenliefhebbers. Met ontzettend veel geluk zou je hier vaandeldrager kunnen zien en ik hoop ook op bandgrondlibel, maar met dit weer valt er weinig te beleven. Ik vind wel een kaasjeskruiddikkopje en een lange oeverlibel, maar daarmee houden de kansen wel op. Dus op naar het huisje om lekker te relaxen. Het blijft tenslotte vakantie.

Donderdag ochtend is er eindelijk echt wat zon en sta ik lekker vroeg op om even te fotograferen bij Lago Baratz terwijl Margreet lekker uitslaapt. De zon doet wonderen en er vliegen enorme aantallen libellen rond. Ik krijg mijn eerste kans om de prachtige, tropische purperlibel te fotograferen. Ik zie zelfs een pasja langsvliegen, maar helaas laat deze bijzondere vlinder zich niet fotograferen. Samen met Margreet vertrek ik naar een dorpje met kasteel dat langs de kust is gebouwd. De rotsige kust in combinatie met de wat ruigere zee is een prachtig gezicht en zowel de kust met zijn honderden geelpootmeeuwen als het dorpje zelf zijn het fotograferen waard. Onderstaande foto is mijn persoonlijke favoriet van de trip, een eenzame geelpootmeeuw die in dit ruige stukje natuur in zijn element is.

Geelpootmeeuw (Larus michahellis) langs de ruige rotskust

Ik gebruik een statief en lange sluitertijden om rond zonsondergang een aantal landschapsfoto's en abstracte opnames van de kust te maken.

Castelsardo, een kust stadje met oude kasteelmuur.

De golven met een sluitertijd van 30 seconden.

Vrijdag staat gepland als een echt libellen dagje. Op een uur rijden ligt Lago di Coghinas. Dit enorme meer zou met veel geluk groene haaklibel of zelfs vaandeldrager op moeten kunnen leveren. Dankzij een veldexcursie van vorig jaar heb ik de gps coördinaten van een mooie beek die in het meer uitmond en waar erg veel libellen waargenomen zijn. Ter plekke blijkt het wel erg tegen te vallen want waar 100 beekoeverlibellen gezien zijn zie ik er geen een vliegen en moet ik het doen met een eenzame vuurlibel. Wel bijzonder is dat ik op die locatie een kwak (kleine, zeldzame reigersoort) zie en driemaal een hop. Helaas heb ik mijn telelens niet bij de hand, dus moet een bewijsplaatje met mijn macrolens volstaan. Ondanks dat de aantallen libellen erg tegenvallen lukt het wel om hier tyrrheens lantaarntje en de lange oeverlibel op de foto te zetten. Een erg leuke bijkomstigheid is de aanwezigheid van een tweetal grote vossen, een nieuwe vlindersoort voor mij.

Lange oeverlibel (Orthetrum trinacria) vrouwtje

Grote vos (Nymphalis polychloros)

We bezoeken ook nog een kerkje bij het meer en hier werken de vogels erg goed mee: de hop laat zich zien, maar helaas levert een foto op elektriciteitsdraad niet zo'n mooi plaatje op. De puttertjes en een veldleeuwerik laten zich wel prima fotograferen. Ook het uitzicht over de glooiende velden met steeneiken is een foto waard.

Zaterdag is onze laatste dag in deze hoek van Sardinië en dus ga ik er nog een keer vroeg uit om Lago Baratz met een laatste bezoekje te vereren. Margreet slaapt ondertussen lekker uit en waar ik al een poosje op hoopte lukt dit keer. Terwijl normaal gesproken de meeste libellen die hier uitsluipen in de struiken langs het water hangen heeft een vuurlibel dit keer gekozen voor een bies, iets wat het fotograferen een stuk eenvoudiger maakt. Het feit dat hij vlak onder zijn oude larvehuidje zijn vleugels langzaam oppompt maakt het geheel een prachtig scenario voor een tegenlicht opname. De libel en het oude huidje zijn beiden nog doorzichtig en omdat de zon wel op de libel staat maar niet op de achtergrond ontstaat er een prachtig contrast. Dit levert een andere persoonlijke favoriet op. Een detail is dat in Nederland de larvehuidjes van een vuurlibel gitzwart zijn, dus dat een foto als deze niet in Nederland te fotograferen is.

Uitsluipende vuurlibel (Crocothemis erythraea) met larvehuidje (exuvium)

De rest van de dag besteden we aan het rijden naar de oostkust van het eiland, met onderweg een stop bij het meer van Coghinas. Het meer levert helaas geen nieuwe waarnemingen op, maar onderweg zie ik nog wel een roodkopklauwier in de struiken langs de weg zitten. Dus in de eerste de beste mogelijke locatie de auto de berm in gedrukt en met telelens voorzichtig terug gelopen. Hij blijkt niet heel erg schuw te zijn en laat zich dus van vrij dichtbij fotograferen. De zon had iets meer achter mij mogen staan voor een perfecte foto, maar dat mag de pret niet drukken, vooral niet omdat dit ook voor het eerst in mijn leven is dat ik deze mooie vogel zie en hij erg hoog op het verlanglijstje stond voor deze vakantie.

Roodkopklauwier in het binnenland van Sardinië

De zondag besteden we rustig en na lekker uitslapen en de tijd nemen om de zondag te vieren besluiten we nog een kleine verkenningstocht in de omgeving te maken. We bezoeken een prachtige bron waarbij je vanaf de rand meters diep het water in kan kijken op de plek waar het water uit de grond komt. Een beekoeverlibel laat zich goed fotograferen, opnieuw zie ik een grote vos en enorme aantallen hagedissen. We wandelen nog wat in de omgeving en komen langs een stijl paadje in de heuvel tot mijn verassing een drietal schemerlibellen tegen. Bijzonder, aangezien deze soort volgens de boekjes pas over een week of 3 het water uitkomt en er dus simpelweg nog niet zou moeten zijn. Een hele leuke meevaller. Dat ik op hetzelfde pad ook nog mijn eerste Corsicaans hooibeestje tegenkom is helemaal geweldig.

Schemerlibel (Boyeria irene)

Maandag word een grote zoektocht naar de groene haaklibel. Volgens mijn libellengids heb je goede kansen op dit prachtige beest bij de rivieren bij Posada, dus rijden we die kant op en met behulp van onze kaart en het navigatiesysteem zoeken we zo veel mogelijk locaties in de omgeving van Posada en Thorpe af op zoek naar de groene haaklibel. Helaas kunnen we er geen een vinden, maar wel een hele leuke ontdekking was het vinden van de bandgrondlibel. Deze libel komt maar op een erg beperkt aantal locaties voor en zou volgens de verspreidingskaartjes hier ook niet voorkomen, dus is het een erg verrassende en leuke ontdekking. We vinden 1 uitgekleurd mannetje, een jong mannetje en zeker vier vrouwtjes. De foto's bewaar ik nog even voor een update, maar ook vlogen op dezelfde locatie een paar uitgekleurde purperlibellen rond en die lieten zich ook prachtig fotograferen.

Purperlibel (Trithemis annulata)

Na een dagje speuren naar libellen word het weer tijd voor een meer gezamelijke vakantieinvulling en dus hebben we een boottocht geboekt waarbij we de mooie stranden van de golf van Orosei bezoeken. Dit betekend heerlijk zwemmen in een heldere, prachtig blauwe zee en liggen zonnen op witte stranden die door rotsen omgeven zijn en alleen per boot bereikbaar. Uiteraard gaat de camera wel mee, maar de macrolens word verruild door de 24-70.

Cala coloritze

Cala mariolu

Donderdag wil Margreet het ook rustig aandoen en dus zet ik de wekker wat vroeger zodat ik in mijn eentje in de buurt nog wat libellen kan zoeken. Vlakbij ons dorp hadden we op de navigatie nog een meer gezien die niet op de kaart stond. Wat een meer leek op de navigatie bleek een brede zone met heel veel riet en in het midden een stromende rivier, maar dat was misschien wel net zo interessant. Er bleken honderden koperen beekjuffers (Calopteryx haemorrhoidalis) rond te vliegen en ook grote aantallen vlinders, vooral veel oranje luzernevlinders en een enkele koninginnenpage. De beekjuffers lijken hier iets minder schuw dan in Zuid Frankrijk en dus kan ik er wat leuke foto's van maken.

Het mannetje. Opvallend is dat alle beekjuffers hier donkerblauw zijn in plaats van het meer gangbare koperrood.

Een vrouwtje

's Avonds wil ik er toch nog even uit en dus gaan we samen nog een keer terug naar het bergpad in de buurt van de bron. Op dit pad had ik namelijk Corsicaans hooibeestje gezien, maar ik was nog niet helemaal te spreken over de foto's. In de hoop dus met betere resultaten terug te komen gaan we om een uur of 5 die kant op zodat de vlinders zo langzamerhand weer iets rustiger zijn dan midden op de dag. De strategie blijkt te werken want het lukt opnieuw om een hooibeestje te vinden en omdat de bergwand al in de schaduw ligt staat het beestje op het punt om te gaan slapen. Hoe kiest een prachtig takje uit als slaapplaats en dus kan ik tevreden naar huis, met een goede opname van dit mooie vlindertje. Ook kom ik nog een bruin blauwtje tegen. Ik heb al erg mooie foto's van deze soort, maar dit exemplaar valt op doordat hij erg donker is. Na wat leeswerk in mijn vlindergids bleek dit kenmerkend te zijn voor de mannetjes van de eerste generatie. Zo ontdek je nog eens wat!

Corsicaans hooibeestje (Coenonympha corinna) op zijn slaapplaats.

Bruin blauwtje (Plebeius agestis), 1e generatie mannetje.

Vrijdag is de allerlaatste vakantiedag en bezoeken we Monti del Gennargentu. Deze bergpiek is onderdeel van een nationaal park op Sardinië en is de beste locatie voor het vinden van een aantal endemische vlindersoorten die alleen hier voorkomen en nergens anders ter wereld. Fonni is het plaatsje dat meerdere keren word genoemd in de vlindergids en dat er nog twee meertjes vlakbij Fonni liggen maakt het helemaal interessant. De plannen waren goed, maar de praktijk bleek helaas tegen te vallen. Het sardijns bruin zandoogje hebben we veel te zien gekregen, maar die liet zich erg slecht fotograferen. Het sardijns tijmblauwtje liet zich helemaal niet vinden en ook de gehoopte heivlinders lieten zich niet zien. Positieve verassing was meerdere snuitvlinders, maar die waren weer zo snel en schuw dat ik geen acceptabele foto's heb kunnen krijgen. Wel maak ik bij de meren nog een paar goede foto's van het tyrrheens lantaarntje, maar de groene haaklibel was er helaas niet te vinden. Geen nieuwe soorten meer dus op deze afsluitende dag, maar met ruim 50 foto's voor de soortenlijst, een paar mooie portfolio foto's en een setje bijzondere dieren is voor mij de vakantie toch zeker geslaagd. Zeker als je bedenkt dat ik in twee weken tijd 27 libellensoorten en 17 vlindersoorten gezien heb. Voor de groene haaklibel zal ik nog eens terug moeten komen zullen we maar denken. De gefotografeerde soorten tijdens deze trip (oranje soorten zijn nieuw):

Libellen

1. Windvaantje
2. Gaffelwaterjuffer
3. Tyrrheens lantaarntje
4. Purperlibel
5. Lange oeverlibel
6. Schemerlibel
7. Bandgrondlibel
8. Zuidelijke glazenmaker
9. Vuurlibel
10. Zuidelijke heidelibel
11. Zuidelijke oeverlibel
12. Beekoeverlibel
13. Koperen beekjuffer

Vlinders

1. Vale argusvlinder
2. Grote vos
3. Corsicaans hooibeestje
4. Sardijns bruin zandoogje
5. Citroenvlinder
6. Bruin blauwtje
7. Icarusblauwtje
8. Oranje luzernevlinder

Vogels

1. Roodkopklauwier
2. Spaanse mus
3. Zwarte spreeuw
4. Ralreiger
5. Veldleeuwerik
6. Geelpootmeeuw
7. Grauwe gors
8. Putter

Om het lichamelijk behapbaar te houden ben ik op maandag niet om 3 uur mijn nest uit gekomen om met zonsopkomst ter plekke te zijn. De wekker gaat om 8 uur en rond een uurtje of 9 rijd ik ontspannen richting het zuiden. Ik bezoek een tweetal locaties net over de grens bij Maastricht, maar neem hier verder geen foto's die de moeite van het tonen waard zijn. De locaties zijn zeker wel de moeite waard, maar voor echt goede foto's moet je er toch 's ochtends vroeg zijn. Ik had dus 's avonds mijn hotel dan ook geboekt vlak bij de Breinigerberg waar ik 's ochtends wilde fotograferen. 's Avonds kwam ik aan en ben ik al gaan kijken, op zoek naar de rode vuurvlinder en het tweekleurig hooibeestje.

De ochtend erop was het helaas bewolkt en winderig, dus was mijn opstaan om 5 uur helaas wat zinloos. Voordeel was wel dat ik nu alle tijd had om mijn onderwerpen op hun slaappplaats te bezoeken. Toen eventjes de zon er doorkwam is het zelfs nog gelukt om de rode vuurvlinder te fotograferen met open vleugels. Dit prachtige vlindertje is voor mij een nieuwe soort en er zijn nog een paar foto's te vinden op de pagina van deze soort. Ook het tweekleurig hooibeestje heb ik kunnen fotograferen. Verder waren er al meer vlinders aanwezig: een vroeg heideblauwtje, een klaverblauwtje, een dwergblauwtje, 'gewoon' hooibeestje en de aardbeivlinder. Geen slechte score!

Na het fotograferen heb ik lekker uitgebreid ontbeten waarna ik nog een poos heb rondgelopen in de omgeving om te kijken of er nog interessante hoekjes te vinden waren. Ik vind een plek met wit bosvogeltje dankzij een behulpzame Duitse vrouw. Hierna is het al lang lunchtijd, dus ik eet wat in de auto en rijd door richting mijn volgende locatie in de buurt van Blankenheim. Ik blijk hier werkelijk waar een prachtige locatie gevonden te hebben waar de dwergblauwtjes daadwerkelijk met tientallen langs komen vliegen. Ook vind ik hier kalkgraslanddikkopjes, bonte dikkopjes, klaverblauwtjes en voorjaarserebia's en zo waar een sleutelbloemvlinder, die helaas al erg gehavend is. Een mooie bonte verzameling met veel mogelijkheden. Het is nog veel te warm waardoor de vlinders zich niet laten fotograferen, dus maak ik een wandeling in de omgeving en bekijk nog een aantal locaties. 's Avonds als de zon bijna onder is ga ik terug naar de locatie en zoek voor morgen alvast de vlinders op hun slaapplek op. Als ik eenmaal doorheb op wat voor plekjes de vlinders het liefste vliegen vind ik tientallen dwergblauwtjes en een klaverblauwtje. Ik weet waar ik moet zijn als ik morgen terug kom.

Dankzij mijn voorbereidingen kan ik snel de foto's maken die ik in mijn hoofd had en omdat er toch een klein beetje dauw aanwezig is kan ik wat extra mooie en sfeervolle foto's maken van de aanwezige blauwtjes. En ook het kalkgraslanddikkopje moet er aan geloven.

Ik verken nog een locatie verderop waar het op dat moment barst van de vers ontpopte kleine vossen. Geen bijzondere soort, maar je ziet ze zelden zo mooi op kleur en in zulke aantallen. En als je een andere foto wil dan op je eigen vlinderstruik is het toch leuk om hier werk van te maken en dus installeer ik mij voor een groepje duifkruid, waar de ene na de andere vos nectar komt snoepen. Dit levert de onderstaande foto op.

Kleine vos in tegenlicht op duifkruid

De volgende ochtend is het nog een keer om kwart over vijf opstaan omdat ik 's avonds op een mooie locatie nog een slapende ringoogparelmoervlinder had weten te vinden. Helaas was hij al wat versleten, maar omdat ik niet echt tevreden was over mijn huidige foto's wilde ik graag een betere versie. Ik had al in mijn hoofd dat ik een foto wilde van een mooi zonbeschenen achtergrond waarbij de vlinder nog in de schaduw zat. Dat leverde de onderstaande foto op.

Ringoogparelmoervlinder

Vermoeid en voldaan ben ik na een uitgebreid ontbijt weer richting huis gegaan. Met 3 nieuwe soorten en een hele collectie aan mooie foto's. Ik heb nog een tweetal andere nieuwe soorten gefotografeerd, maar helaas waren deze foto's niet goed genoeg om de lat te halen. Die soorten zal ik dus nog eens beter moeten fotograferen voor ze op mijn site belanden.

Een volgende trip staan in juni nog gepland en daarin heb ik heel specifiek een aantal doelen. Voorbereiding van een workshop en verkennen van nog meer gebieden en mogelijkheden is daar de belangrijkste. Mocht je nu interesse hebben in een 3-daagse trip naar de Eifel voor vlinderfotografie, laat het even weten, dan kan ik je op de hoogte houden en alvast een plekje voor je reserveren!

Ik heb een aantal voor mij nieuwe dagvlindersoorten kunnen fotograferen, maar buiten dat om is het gelukkig ook gelukt om wat grafischere beelden te maken. Vandaar mijn keuze voor dit mini vlindertje (nog geen centimeter groot!) als eerste soort die nieuw op de website geplaatst word. Ik heb de soort zowel met zonbeschenen achtergrond wat een mooie kleurstelling geeft, als op een mooie grafische manier waarop de nietigheid van het vlindertje benadrukt word. Een mooie start dus zou ik denken!

Kleurrijk

The road to succes...

Ondanks de slechte weersvoorspellingen kwam de zon er af en toe toch mooi door en hebben we mogen genieten van de grote aantallen libellen die zich laten zien zodra het warm is. Door het wisselvallige weer bleven ze tegelijk ook weer regelmatig even stil hangen in het riet, wat goede fotografie kansen opleverde. Er zijn dan ook prachtige foto's gemaakt door de deelnemers.

Zelf was ik een half uur eerder begonnen om alvast te zoeken naar onderwerpen. Deze vers uitgeslopen vroege glazenmaker vormde een mooi onderwerp:

En een aantal resultaten van de deelnemers:

Viervlek - Arjan de Wit

Glassnijder - Hans Hendriks

Viervlek - Jet Verstegen

Bruine korenbout - Patrick Loffeld

En dan kan ik het niet laten om af te sluiten met een leuke referentie van Jet, die al beloofde zeker nog een tweede workshop te komen volgen:

"Als je een workshop gaat volgen bij Johannes heb je zeker een zeer geslaagde, fijne en leerzame dag. Je krijgt echt waar voor je geld, je leert goed kijken en mooie composities maken. Johannes is erg enthousiast wat erg aanstekelijk werkt, hij geeft goede uitleg en aanwijzingen!"

Naast een introductie op de theorie heb ik ook tijdens het fotograferen uitgebreid tips gegeven over de beste instellingen en verschillende mogelijkheden qua compositiekeuze. Uiteraard hebben we na het fotograferen van de uitsluipende libellen ook geoefend op het benaderen en fotograferen van actieve libellen, die soms tot frustratie van de deelnemers snel wegvlogen. Maar met wat tips in het benaderen is het toch gelukt ook hier mooie foto's van te maken.

Hieronder een aantal resultaten van de deelnemers.

Nadia

Jan van 't Hull

Rene van Dam

Een tweetal deelnemers heeft ook een blog gepubliceerd:

• Rene
• Nadia

Maar aangezien het mannetje eigenlijk nog fotogenieker is is een foto van dit prachtige diertje natuurlijk ook gewoon een must.

Ik had het geluk dit exemplaar te vinden toen ze nog niet vlogen omdat het nog te koud was. Dit geeft je alle tijd om rustig je statief op te stellen, compositie te kiezen en foto's te maken.

Vanwege het warme weer ging het bijzonder snel en heb ik van acht tot kwart over tien het uitsluip proces van deze mooie jonge dame kunnen volgen. Een verslag in beeld. Alle foto's zijn genomen vanaf een statief met een difragma varierend van 5.6 tot 8. De diafragma keuze is afhankelijk van hoe dichtbij ik zit. Zit ik dichter op mijn onderwerp dan heb ik automatisch minder scherptediepte en is de achtergrond automatisch al rustiger, dus in die gevallen koos ik F8.

1: de larve is net het water uitgekropen en nog nat.

2: Een poosje later is hij droog en de rug barst open.

3: De kop word met veel moeite uit de huid getrokken.
De witte draadjes zijn het oude ademhalingsmechanisme.

4: De poten worden langzaam maar zeker losgeworsteld.
Omdat de larvehuid al hard is geworden blijven de poten van het huidje de stengel vasthouden.

5: De poten zijn vrij.

6: In deze houding blijft ze een poos hangen om haar poten uit te laten harden, zodat ze er daarna aan kan hangen.

7: De wissel is gemaakt en de vleugels beginnen zich op te pompen.

8: In tien minuten transformeren de propjes op haar schouders tot prachtige vleugels.

9: De vleugels zijn gespreid en de transformatie kompleet.

Dat het voorjaar een prachtige tijd is voor vogelfotografie werd wel bewezen door de vele mogelijkheden: blauwe reigers die in een groep nestelen, grauwe ganzen met jonge pullen en overal grote aantallen zangvogels in het riet. Alle foto's in dit artikel zijn genomen met mijn Canon 5D mark II, de Canon 500mm f/4 en meestal ook de 1.4 converter.

De blauwe reiger kolonie ligt zeker zo'n 70 meter van de vogelkijkhut af, maar dat dwingt je vervolgens om hier creatief mee om te gaan. Het feit dat het er zo veel zijn en dat er volop aan en afgevlogen word geeft mogelijkheden tot een overzichts en actieplaatje. Vogelfotografie hoeft absoluut niet altijd beeldvullende foto's op te leveren.

Helaas was het licht niet heel spannend die dag, maar soms kwam de zon half door de wolken gefilterd en leverde perfecte omstandigheden op om de grote licht/donker contrasten in deze slobeend goed vast te leggen. Het gladde water werkte erg mooi mee.

Om het gladde water volledig uit te buiten heb ik mijn converter er tussen uit gehaald en een kuifeend die wat verder weg recht op ons af kwam zwemmen gefotografeerd. Persoonlijk houd ik erg van dit soort verstilling in foto's.

Uiteraard hebben we ook de tijd besteed om de schattige pluizenbollen van de grauwe gans te fotograferen. Hierbij was de tip een laag standpunt in te nemen voor mooie onscherpte in voor en achtergrond. Oftewel, plat op de buik, en voor net iets extra hoogte de lens op de fototas.

Binnenkort zal ik 1-op-1 workshops officieel op mijn website aan gaan bieden, maar als je interesse hebt om een dag samen op stap te gaan kun je dat nu al laten weten. Afhankelijk van de duur kost een 1-op-1 workshop ongeveer 175 euro.

Aangezien zwartkoppen normaal gesproken vaak diep weggestopt zitten is dit mijn eerste goede foto van deze soort en daarmee ook een toevoeging aan mijn soortenlijst van vogels. Grappig detail daarbij is dat het alweer mijn 300ste soort is in het soorten gedeelte.

Het thema was blauw en groen en mijn inzending van een icarus blauwtje in groen gras was voldoende om de derde plek te halen. De uitslag op de grasduinen website.

Normaal gesproken iseen grutto met een laag standpunt fotograferen niet zo eenvoudig. Met de auto benaderen lukt,wel, maar zodra de autodeur open gaat is het gebeurd met de pret. Daarom heb ik voor de foto op veilige afstand mijzelf laten zakken en ben door het berijpte gras heel rustig dichterbij getijgerd. De grutto zelf zag me op die manier niet als bedreiging en kwam zelfs rustig mijn kant op tijdens het foerageren. Uiteindelijk moest de converter er tussenuit en kon ik op een gegeven moment onderstaande foto maken. Een bijzonder moment van natuurbeleving waardoor deze foto voor mij ook een plekje in mijn favorieten heeft verdiend.

Tijdens dezelfde mooie ochtend met rijp kon ik ook nog dit portret van een grutto op een paaltje met een mooie omgeving en achtergrondkleuren schieten.

Voor deze foto lag ik al voor zonsopkomst op mijn buik onder de goede hoek zodat ik de allereerste zon die nog niet zo vel is achter de grutto kon plaatsen. Gelukkig bleef hij lang genoeg zitten en kon ik zelfs nog een filmpje maken dat hij aan het roepen was. Wie weet kan ik hier over een maand of twee een mooie natuurfilm neerzetten met sfeeropnames van grutto's.

Ik heb bewust gekozen voor tegenlicht en heb geprobeerd dit licht te gebruiken om de heerlijke sfeer van een vroege ochtend vast te leggen. De grutto foto's zijn genomen bij het allereerste zonlicht en de gouden tint hiervan vind ik persoonlijk prachtig. De eerste foto met het licht door de vleugel is dan ook onderdeel geworden van mijn portfolio. Ook de neutralere tinten van een al hoger staande zon bij de tureluur geeft een mooi kleurenpalet, waarbij de prachtige, helderrode pootjes mooi uitkomen. Een prima plaat om toe te voegen aan mijn soorten pagina van de tureluur.

Verder wil ik niet te veel kletsen, maar de foto's voor zich laten spreken. Ik zou zeggen, kijk en geniet via de foto's ook van deze prachtige ochtend!

Grutto

Tureluur

Meerdere zoektochten op de Veluwe leverden mij uiteindelijk een mooi stukje bos op met kronkelende bomen. Meerder bezoekjes met mist leverden in eerste instantie nog niets op omdat er of net geen mist hing op de plek waar het om ging, of de mist niet dik genoeg was in het bos. Het onhandige is namelijk dat er juist tussen de bomen minder snel mist ontstaat, dus je hebt echt dichte mist nodig wil het bos ook goed mistig zijn. En uiteraard wil ik dan ook direct graag echt dichte mist voor het beste effect.

Met het onderstaande beeld ben ik dan ook best wel tevreden.

Ik hoopte dat de zon er door zou komen en zou zorgen voor een gouden gloed, maar ook bij de afwezigheid van mooie kleuren levert het sobere kleurenpalet toch ook prachtige, sfeervolle beelden op. Als er dan nog een koppel grauwe ganzen overvliegt is het plaatje kompleet.

Misschien mooi beeldmateriaal voor een rouwkaart of een blijk van medeleven bij ziekte? De onderste foto heeft genoeg ruimte aan de randen om op canvas af te drukken en zou prachtig in een modern interieur passen als je het mij vraagt.

Ik heb hierbij geexperimenteerd om met extreem close-up foto's en weinig scherptediepte abstracte foto's te maken waarbij het licht en de zachte kleuren van de blauwe druifjes hun sfeer geven. Het was een poging om een mooi aquarelschilderij na te bootsen. En dat is redelijk goed gelukt vind ik zelf.

Vooral vogels die gebonden zijn aan water (denk aan visetende vogels als ijsvogel en roerdomp, en uiteraard aan eenden en ganzen) concentreren zich in de winter bij wakken. Hierdoor zijn ze vaak makkelijker te vinden en zullen ze je dichterbij laten komen, omdat wegzwemmen geen optie is, ze zullen dan al echt weg moeten vliegen bij hun stukje open water. De kans om dus een roerdomp vissend bij een wak, of een ijsvogel op een tak boven een wak te vinden is een stuk groter dan wanneer ze overal hun voedsel kunnen vinden. De waterral is een ander voorbeeld van zo'n goed onderwerp. Een ander punt is dat er vaak in steden uitgebreid gevoerd word, waardoor alle eenden, meerkoeten en meeuwen zich ook nog eens vlak bij je huis laten vinden. De onderstaande meeuwen zijn op 1 minuut lopen van mijn huis gefotografeerd.

Maar voor goede fotografie eigenlijk nog veel belangrijker is dat sneeuw en ijs ook fotografisch betere mogelijkheden opleveren. Witte zwanen in de sneeuw leveren natuurlijk prachtige plaatjes op en bij een meeuw op besneeuwd ijs trekt de meeuw automatisch de aandacht vanwege gebrek aan details in de omgeving. Zo krijg je prachtige, bijna zwart-wit beelden waarbij alleen de rode snavel en poten een interessant kleurdetail vormen. Vermoedelijk nog mooier, maar best lastig te realiseren is het fotograferen van vogels in vallende sneeuw. De vlokken geven een prachtig, interessant beeld.

Hieronder een drietal foto's ter illustratie

De roerdomp is een kleine, bruin-getekende reigersoort die vaak lastig te vinden zijn. Hun schutkleur is perfect en ze leven een verborgen leven tussen het riet waar ze hun prooi vinden. Maar het is dankzij een tip toch gelukt om deze mooie vogel te vinden. Ik heb zeker een uur toegekeken hoe deze vogel aan het jagen was. Als hij dan in 5 minuten tijd uiteindelijk drie vissen vangt levert het ook nog mooie beelden op, al is de rietomgeving wel erg rommelig. Misschein wat rommelig, maar nu zie je de soort wel in zijn natuurlijke habitat: verborgen tussen het riet, nauwelijks afstekend tegen zijn omgeving.

Mijn passie delen

Zoals jullie vermoedelijk weten is het workshop seizoen al vastgesteld. De workshops zijn mooi verspreid over komend seizoen en hebben elk hun eigen insteek, afhankelijk van de periode en locatie. Met behulp van de ervaringen van het afgelopen jaar verwacht ik hier gezellige, leerzame en inspirerende workshops neer te kunnen zetten. Naast het geven van workshops ben ik bezig met het aanvullen van mijn tips sectie hier. Vooral de tips voor vogelfotografie waren enigszins karig, en de eerste twee tips zijn al weer toegevoegd.

Winter

Er zijn nog wat doelen voor de rest van deze winter: ik heb met de sneeuw al meerdere mooie foto's gemaakt, maar stiekem hoop ik op nog een keer verse sneeuw: ik zou graag nog vogels in vallende sneeuw fotograferen. Naast de sneeuw staat de prachtige mandarijneend nog op de wensenlijst om te fotograferen, dus vermoedelijk doe ik park Sonsbeek in Arnhem nog een keertje aan binnenkort.

Voorjaar

Voor het voorjaar staat een bijzonder fotogenieke locatie op de wensenlijst: het Hallerbos. In het voorjaar is de bosbodem bedekt met een deken boshyacinten en de combinatie van paars met fris, lichtgroen levert een bijzonder pittoreske plaatje op. Een prachtig doel dus voor landschaps- en ook macrofotografie. Naast dit mooie uitstapje zal ik tijd besteden aan het op poten zetten van een beginnerworkshop die ik in het voorjaar van 2012 hoop te kunnen organiseren. En uiteraard zal ik weer mijn best doen de mooiste foto's te maken van oranjetipjes, geaderde witjes en andere soorten. Ook hoop ik nieuwe libellensoorten mooi te kunnen fotograferen, waarbij de beekrombout het hoogst op het verlanglijstje staat. Ik ga mijn best doen om nog een tripje naar de Eifel te maken op zoek naar de vlinders die zo dicht bij ons land voorkomen, maar zeldzaam zijn of niet eens voorkomen in eigen land.

Oranjetipje in het voorjaar

Zomervakantie: Sardinië

De afgelopen weken ben ik in mijn vrije uurtjes intensief bezig geweest met het uitzoeken van de meest interessante locatie voor de zomervakantie. En dat is gelukt! Na veel lezen in mijn libellen- en vlindergidsen kwam de locatie Sardinië als absolute winnaar naar boven. Prachtige natuur, mooie stranden, bergen en vooral een paar bijzondere en mooie libellensoorten als vaandeldrager en groene haaklibel. Mijn focus op deze vakantie zal dan ook op meerdere vlakken liggen: naast tropische landschapsfotografie zal ik dus ook mijn best doen om meerdere van deze bijzondere juweeltjes vast te leggen. De tijd zal leren of het lukt om deze zeldzaamheden te vinden en vast te leggen op een fotogenieke manier.

Herfst

Uiteraard is de herfst net als ieder seizoen fotogeniek en brengt zijn eigen mogelijkheden mee. Ik ben van plan wat landschapsfoto's in het bos te maken, maar ook weer lekker los te gaan op paddenstoelen en andere details in het bos.

We gaan het zien...

Ik barst van de plannen voor komend jaar en verwacht een erg mooi seizoen in te gaan. Hopelijk een mooie set aan bijzondere, nieuwe soorten (zal ik 100 vlindersoorten bij elkaar kunnen verzamelen?), maar boven alles wil ik opnieuw proberen om hier met regelmaat nieuwe, gevarieerde foto's te publiceren.

Ook hier is het een kwestie van geduld: in eerste instantie moet je natuurlijk een struik opzoeken die bessen draagt, of wat iets succes verzekerder is: probeer via een site als waarneming een plek te ontdekken waar vogels regelmatig terugkomen om bessen te eten. Soorten die je kunt proberen op te sporen zijn lijsterachtigen (merel, koperwiek en kramsvogel) en natuurlijk de mooie en bijzondere pestvogel.

Zo heb ik via waarneming.nl een mooie gelderse roos gevonden waar pestvogels op de bessen foerageerden. Wanneer je dan een middag lang bij zo'n struik staat merk je dat de struik niet alleen pestvogels voedt, maar ook kramsvogels en merels. Op die manier kun je dus in een middag prachtige foto's maken van verschillende vogelsoorten. Goede opties voor struiken zijn gelderse roos, maar ook sierappelbomen zijn erg geliefd bij pestvogels en bijvoorbeeld langs de kust zijn vooral duindoornstruiken erg goed voor kramsvogels en koperwieken.

Aanpak

• Wanneer je een goede bessenstruik gevonden hebt is het in eerste instantie belangrijk een goed standpunt in te nemen, vooral in de bouw kan de achtergrond wel eens storend worden, dus probeer ik altijd een strategische plek in te nemen die een mooie achtergrond geeft.
• Naast je locatie qua achtergrond is een gepaste afstand tot de desbetreffende struik ook belangrijk, zolang je maar een klein afstandje houd heb je geen schuilhutje nodig, zolang je maar rustig bent. Als je op een vaste plek staat en geen onverwachtse bewegingen maakt zijn vogels vaak bereid om je aanwezigheid te accepteren. Punt is dus wel niet opeens druk te worden en snel te bewegen als de vogels net aankomen. Beweeg langzaam en geef de vogels initieel een de tijd te concluderen dat je geen gevaar bent.

• Mijn advies zou ook zijn om, wanneer je toch de tijd hebt en je toch op een vaste locatie staat je hier een statief gebruikt. Zeker met grotere en zwaardere tele-lenzen is het dan een stuk makkelijker vol te houden.

Met wat geluk, geduld en doorzettingsvermogen kun je dan in een middag de onderstaande foto's maken.

Vogels zijn over het algemeen bang voor mensen, en dat maakt ze soms lastig te fotograferen. Maar aangezien ze over het algemeen ook erg klein zijn is het wel fijn om dichtbij te komen. Gevolg is dat je vaak probeert voorzichtig dichterbij te sluipen, wat de vogels over het algemeen alleen maar wegjaagt. Niet erg handig dus. In de winter is het mogelijk het andersom te doen. Met een gezond stuk geduld laat je vogels naar je toekomen, in plaats van ze weg te jagen door naar hun toe te gaan. Hoe? Met voer.

Juist in de winter, als er een dik pak sneeuw ligt is het voor vogel praktisch onmogelijk om eten te vinden: alles ligt verborgen onder de sneeuw. Wanneer er dan dus op andere manieren eten beschikbaar is verliezen vogels hun schuwheid en laten zich lokken. Niemand kijkt verbaasd op als je vogels op de voedersilo hebt, maar niet iedereen komt op het idee er een schuilhutje bij in de tuin te zetten.

Terwijl je dan juist een vogel prachtig kunt portretteren: zet een mooi takje naast de voedersilo, zorg dat er geen alternatieve zitplekken in de buurt zijn en je zult zien dat de vogels bij het aanvliegen vaak een tussenstop maken om te controleren of alles veilig is. Als er geen alternatief is zullen ze jouw takje als zitplaats kiezen. En als je dan een fotogeniek takje hebt opgehangen krijg je foto's zoals onderstaand.

Zoals je kunt zien levert de sneeuw hier ook een egaal witte achtergrond op die de foto iets grafisch geeft: alle aandacht gaat naar het onderwerp toe. Dat is vooral geweldig als je maar weinig ruimte in je tuin hebt en zonder sneeuwdek al gauw een drukke, storende achtergrond. En de sneeuw geeft nog meer mogelijkheden, want sommige vogels zitten eigenlijk weinig op takjes. Ze zitten meestal diep weggestopt in een boom of struik, en als ze aan het eten zijn foerageren ze op de grond: en meestal is de grond niet al te mooi. Maar als er sneeuw ligt zijn opeens ook deze soorten perfect te fotograferen. Denk hierbij aan groenlingen, vinken en kepen. De sneeuw maakt een prachtig wit vlak, wat het ook nog eens makkelijk maakt om het gestrooide voer weg te clonen uit de foto. Dit levert dan plaatjes op als de onderstaande kepen in de sneeuw. Zoals je ziet heb ik hier twee kepen in een beeld weten te vangen, het resultaat van een hele dag zitten koukleumen in mijn schuilhutje.

Mijn tip zou zijn om het hele jaar te voeren om vogels zo aan je tuin te binden. In de winter kan de hoeveelheid voer worden opgevoerd, omdat vogels niks anders meer kunnen vinden. Plaats zo mogelijk ook struiken aan de rand van je tuin om vogels een stuk veiligheid tegen roofvogels en katten te bieden. Gebruik verschillende soorten voer als zangzaad, zonnebloempitten, havermout en pindakaas: waar bijvoorbeeld spechten dol zijn op pindakaas, eten vinken weer het liefste zonnebloempitten en is een roodborstje dol op havermout.

Succes en vergeet vooral niet te genieten van al die prachtige en kleurrijke vogels!

Maandag was zo'n uitzonderlijk mooie dag: er lag niet alleen een dik pak sneeuw, maar ook was de sneeuw mooi blijven plakken aan de bomen. De takken waren grotendeels ook mooi wit en het was helder. Ik ben altijd een fan geweest van het contrast tussen een strak blauwe winterlucht en de witte sneeuw. Maar ook al de zon zakt en de kleuren subtieler worden is het kleurenpalet aan pasteltinten bijzonder geschikt voor sfeervolle opnames. In de loop van de middag nam ik foto's die ik hieronder in chronologische volgorde toon.

Het is half 2: De zon staat voor winterse begrippen hoog, de lucht is strakblauw en de witte sneeuw toont prachtig helder. Ideaal om een besneeuwde groep bomen tegen de blauwe lucht te fotograferen. Het onderstaande groepje elzen was daar prima geschikt voor.

Ik ben een stuk verder gereden naar een plek die ik een poosje terug had zien liggen vanaf de snelweg. Prachtige, uitgestrekte velden met een paar mooie grote populieren langs de rand van de weg. De zon is ondertussen al weer een flink einde gezakt en ik gebruik de boom om de zon te blokkeren en zo een mooi, grafisch beeld over te houden doordat de schaduw prachtig aftekent op het onaangeroerde sneeuwdek.

De zon zakt nog lager en door het tegenlicht mis ik iets van het mooie witte sneeuwdek in de vorige foto. Dus probeer ik ook een aantal beelden te maken met strijklicht, waarin het schaduwspel van de maisstoppels weer een interessant voorgrond vormt. Ze geven deze foto ook een stuk diepte. Het lichte vlak dat door de lage zon word veroorzaakt geeft ook deze plaat iets grafisch.

De zon draait langzaam weg waardoor ik haaks op de bomen kan gaan staan zonder dat ik een tegenlicht opname maak. De foto word hier erg eenvoudig door, maar juist deze eenvoud geeft deze foto zijn sfeer. Samen met de sneeuw die onder deze lichtomstandigheden duidelijk op de stammen te zien is.

De zon is onder. Doordat de temperatuur plotseling enorm keldert ontstaat er een laag grondmist boven het sneeuwdek om van te smullen. Er zit nog net subtiel wat warme tinten in de opgekomen sluiterbewolking en de mist geeft de mogelijkheid om extra diepte en sfeer te krijgen in de foto. Een hekje zorgt voor een goede voorgrond en extra diepte, de sloot zorgt voor mooie inleidende lijnen.

Het licht word hard minder, maar ik ben niet voor een gat te vangen: er komt een prachtige volle maan op en in combinatie met de grondmist levert dit weer een heerlijk stilistisch beeld op. Het statief komt uit de kofferbak terecht en met mijn 70-200mm lens maak ik dit laatste beeld.

Zo'n 80 uur klussen later is dit mijn eerste blog. Wilt u graag automatisch op de hoogte blijven dan kunt u zich nu registreren voor mijn nieuwsbrief op de home pagina. Uiteraard kunt u zich altijd uitschrijven mocht u geen interesse meer hebben.

Misschien heeft u er al wel eens aan gedacht, maar is het nooit zo ver gekomen: een mooie print boven de bank die niet van de Ikea afkomstig is. Vanaf nu zijn mijn foto's dan ook gemakkelijk te bestellen in mijn webshop. Mijn mooiste foto's zijn beschikbaar voor een afdruk op canvas of kwaliteits fotopapier in verschillende poster formaten. Speciaal vanwege de introductie van de shop begin ik met 20% korting. Dit houdt in dat u voor €49.95 al een 70x105cm kwaliteitsprint aan de muur hebt. Staat uw favoriete foto niet in de webshop of wilt u een specifiek formaat dan kan dat uiteraard geregeld worden!

Ook de workshop pagina is uitgebreid: de beschrijvingen zijn uitgebreid en er zijn op elke workshop pagina foto's van mij en van deelnemers te zien voor een zo realistisch mogelijk beeld van de dag. De eerste workshop komend voorjaar zit al weer vol en ook voor de andere workshops zijn er al een aantal aanmeldingen binnen, dus als u een keer mee wilt is het verstandig om u alvast in te schrijven. Kent u iemand die misschien interesse heeft in een workshop dan zou ik het uiteraard erg waarderen als u die persoon eens op mijn website wijst!

Uiteraard zal mijn site niet stil blijven staan. Ik heb al een paar mooie foto sets liggen voor nieuwe artikelen, ik heb een aantal fototips op de plank liggen en ik blijf natuurlijk lekker naar buiten te gaan om deze prachtige wereld vast te leggen. Dus kom vooral nog eens terug.

Naast het bouwen aan mijn website kan ik als fotograaf uiteraard niet stil zitten met de prachtige weersomstandigheden van de afgelopen tijd. Ik laat dan ook graag mijn nieuwste foto's zien. Ik heb hiervoor direct een blog geschreven waarin een set sfeervolle, winterse landschappen te zien is. En wat is er nou mooier dan iemand goede feestdagen toe te wensen dan via zo'n heerlijk kerstplaatje!

Aangezien er veel nieuws te zien is op mijn site is er uiteraard kans dat er ergens nog een foutje zit. Of dat u iets niet zo goed of handig vind. Mocht u vragen of opmerkingen hebben, dan hoor ik graag uw mening of punten waarop ik nog kan verbeteren!

Dan rest mij niets dan u heel veel kijkplezier toe te wensen op mijn site, en hoop ik u met enige regelmaat terug te zien voor nieuwe blog's, foto's en workshops.

We hebben de reis in een dag gedaan omdat we gekozen hadden voor twee weken vakantie. Ik wilde die dan ook optimaal benutten. Zaterdagavond 19 juni waren we ter plekke en na een goede nacht kon de vakantie echt beginnen. De lucht was strak blauw en het was heerlijk weer, maar het waaide wel erg stevig, wat fotograferen tot een uitdaging maakte. Ik had op google maps via de satellietbeelden wat potentieel interessante veldjes opgezicht en een route uitgeprint om eens te bekijken. De eerste plek is direct raak want tijdens een korte wandeling zie ik onder andere dambordjes, een resedawitje, meerdere Spaanse eikenpages en een redelijk aantal grote tanglibellen. Het lukt hier om een mooie opname te maken van een mannetje grote tanglibel die op het pad zit. Bij een tweede plekje daar vlakbij zien we oranje luzernevlinder, een tweekleurige parelmoervlinder, een twee bleke blauwtjes en een verse koninginnenpage. Helaas betekent zien nog niet direct dat je er ook een mooie foto van hebt.

Het mannetje grote tanglibel, let op het achterlijf.

Maandag beginnen we vanwege de wind met het bekijken van het mooie stadje Arles waarin onder andere nog een groot amfitheater te zien is. Op de terugweg naar het huisje maken we nog een verkennende wandeling in de Alpilles. Het stikt hier van de zuidelijke heidelibellen en naast meerdere witjes, dambordjes en Spaanse eikenpages lukt het vooral om een eerste goede foto te maken van een van Europa's mooiste dagvlinders: de koninginnenpage. Het diertje is erg onrustig en vliegt meer dan het stilzit, maar met een klein half uurtje aan geduld en doorzettingsvermogen heb ik toch een acceptabele plaat van een heel mooi, gaaf exemplaar. De foto is misschien iets te krap, maar verder hoor je mij niet klagen.

Prachtig vers exemplaar van de koninginnenpage

Dinsdag staat dan de Camargue op de planning. We slapen weer lekker uit en rijden dan richting dit grote gebied. Al gauw zien we, zodra we het gebied inrijden, twee koereigers bij paarden. Helaas gebeurt dit achter een hek, dus is het niet te fotograferen. We rijden door en komen meerdere koereigers tegen, maar helaas geen een die op een paard of stier meelift. Eenmaal aangekomen bij Etange le Vacerres zien we vanaf een verhoogd uitkijkpunt onze eerste flamingo. Gelukkig de eerste van velen. We rijden verder naar een klein museum, met bijbehorend een aantal uitkijkhutten naar kleine poeltjes. Hier zie ik mijn eerste steltkluten, nog een aantal flamingo's en een lepelaar. Op de terugweg zie ik een van mijn mooiste doelsoorten voor deze vakantie: een scharrelaar vliegt de weg over. Dus in de ankers, bij het eerste het beste weggetje keren en jawel, hij laat zich prachtig fotograferen in de top van een tak. Wat een mooie gekleurde vogel! Ook zien we nog een kwak en een ralreiger vliegen, maar die verdwijnen te snel aan de horizon om te fotograferen. Na nog wat koereigers ver weg in een veld geplaat te hebben gaan we weer richting ons huisje.

Scharrelaar

Woensdag hebben we een mooie wandeling gekozen in de omgeving van Les Baux, een middeleeuws stadje in de Alpilles. De omschrijving verteld dat de wandeling prachtige vergezichten geeft en dat blijkt absoluut niet overdreven. De prachtige zandstenen rotsformaties in combinatie met het verre zicht over de vlakke omgeving zijn de moeite waard. Nog leuker voor mijzelf, ik krijg hier mijn eerste goede foto van de witbandzandoog, een grote, zwart-witte vlinder. Ook mijn eerste waarneming ooit van een koningspage en het dwergdikkopje. Twee parende tweekleurige parelmoervlinders maken het plaatje kompleet. Zo bij elkaar al weer een geslaagd dagje. 's Avonds heb ik eindelijk wat energie over om nog eens in de omgeving van Tarascon wat te gaan zoeken. Het valt niet mee een goed veldje te vinden en uiteindelijk kan ik in een veldje nog wat dambordjes vinden. Het lukt gelukkig wel om hier bij het laatste licht als ze al op hun rustplek zitten wat mooie foto's te maken.

Slapend dambordje

Donderdag is het tijd om vroeg op te staan en op zoek te gaan naar slapende vlinders. Ik kies ervoor om naar dezelfde plek te gaan waar ik op woensdag onder andere parende tweekleurige parelmoervlinders en koningspage heb gezien en gefotografeerd. Het valt niet mee om de vlindertjes slapend te vinden, maar gelukkig vind ik in ieder geval een tweekleurige parelmoervlinder die nog te koud was om te vliegen. Nadat het beestje een poos later is opgewarmd en wegvliegt ga ik nog even kijken op de plek waar ik tanglibellen had gefotografeerd. Het kan tenslotte altijd beter. Een leuke verassing was dat ik er dit keer weer een nieuwe soort vond: de gele rombout. Erg mooi krijg ik hem er nog niet op, maar in ieder geval wel herkenbaar.

In de loop van de middag vertrekken we naar de Camargue: het doel is het parque ornotologique en de hele westkant van de Camargue. Het is een ware belevenis om in het park wilde flamingo's in groepen te zien vliegen en landen. De wilde flamingo's zijn hier ook gewend aan mensen en laten zich prima benaderen voor een portret waarin alle details van deze mooie vogel te zien is. In Saint Marie de la Mer vliegen heel wat geelpootmeeuwen rond, dus altijd leuk om zo ook nog even een nieuwe soort mee te pakken, zelfs al komen ze ook genoeg in Nederland voor, ik had ze nog nooit bewust gezien.

Portret van een flamingo in de Camargue

Vrijdag gaan we pas wat later op de dag wat doen: een mooie wandeling in de Alpilles staat op de agenda. We kiezen dit keer de zuid helling, de kant die volgens het gidsje erg interessant moet zijn voor vlinders. Eigenlijk zijn we net iets te laat want in sommige bochten van het pad verdwijnt de zon al achter de heuvels. Alleen het is nog zeker 25 graden, dus er vliegt nog genoeg. Ik vind nog een tweekleurige parelmoervlinder slapend, en we komen weer een nieuwe soort tegen: op deze open hellingen vliegt het Spaans oranje zandoogje in grote aantallen. Nog leuker, op de terugweg zie ik een page op zijn slaapplekje zitten, het blijkt de wegedoornpage te zijn. Opnieuw een nieuwe vlindersoort voor mij. Ik markeer de plek waar hij slaapt met een grote steen uit de berm zodat ik hem morgenochtend rustig met het eerste licht kan fotograferen. Het bleek dat er onder de grote steen een prachtige jonge trapslang verborgen lag, zo blijft Zuid-Frankrijk verrassen.

Wegedoornpage op zijn slaapplaats

Zaterdag is een dagje waarop we een stad gaan bekijken, minder interessant dus voor in dit verslag. 's Ochtends ga ik nog wel terug naar de wegedoornpage om hem er goed op te zetten en dat lukt gelukkig prima. Tijdens de wandeling terug kom ik toch nog weer een andere vlindersoort tegen: het kaasjeskruiddikkopje.

Zondag avond nemen we ons voor nog eens lekker te gaan wandelen in de Alpilles. Een feest in Tarascon zorgt er alleen voor dat de hoofdstraat is afgesloten en we zijn gedwongen om het dorp in een andere richting te verlaten. Dit blijkt geen straf want we komen al gauw langs een mooie snelstromende beek. Dus even de auto in de berm parkeren en wat rondkijken. Dat levert in tien minuutjes kijken een aantal nieuwe soorten op: de kanaaljuffer vliegt hier met honderden en zijn druk met het afzetten van eitjes, de witte breedscheenjuffer ook en opnieuw kom ik de gele rombout tegen, dit keer een pas uitgeslopen exemplaar die mooi op een uitgebloeide distel poseert. Er vliegen ook grote hoeveelheden weidebeekjuffer rond, maar helaas geen iberische of koperen beekjuffer. Nog even verder rijden levert zo mogelijk nog wat mooiers op: op een mooie helling lijkt de natuur haar gang te mogen gaan en is het een ruige begroeiing van grassen, bloemen en her en der wat bremstruiken. Tot mijn grote vreugde vind ik hier mijn eerste tijgerblauwtje, een van de mooiste blauwtjes. Ook kom ik hier zuidelijk oranje zandoogje en Spaans dambordje tegen.

Tijgerblauwtje

De maandag is gereserveerd voor La Crau. Maar omdat we dat pas later op de dag gaan doen om te veel hitte te voorkomen ga ik 's ochtends eerst nog eens langs bij mijn nieuwe vlinderparadijs. Ik vind een icarus blauwtje slapend en omdat hij op zo'n mooi plekje zit kan ik het toch niet laten hem er even op te zetten. Ook een resedawitje laat zich slapend vinden en met het eerste zonlicht op de achtergrond levert dat een mooi kleurenpalet op. Als de zon al een poosje op is en alles begint te vliegen lukt het me om de bovenkant van het Spaans dambordje te fotograferen. Ik zie nog een tweede tijgerblauwtje en neem de tijd om een koninginnenpage er nog beter op te zetten. Erg leuk, want nu is het gelukt om ook de onderkant van de vleugels te fotograferen. Een paar honderd meter verderop stroomt nog een beekje waardoor ik in dit veldje verrast word met een prachtig vrouwtje witpuntoeverlibel. Ook zie ik een bruine winterjuffer vliegen.

Aan het einde van de middag gaan we dan richting het Pau de Mau reserve, de kern van de Crau vlakte. Ik hoop hier griel en witbuikzandhoen te vinden, maar helaas gaat dit niet door. Wel lukt het hier om een zwarte wouw en een duinpieper te fotograferen. Het kanaaltje dat langs de vlakte stroomt (Canal de Vergieres) is wel een echte libellen hotspot: naast ontzettend veel grote tanglibellen vliegt er gele rombout, zuidelijke en grote keizerlibel, veel beekoeverlibellen, witpuntoeverlibel en vroege glazenmaker. En gelukkig ook nog nieuwe soorten: de koperen beekjuffer en de mercuurwaterjuffer.

Koperen beekjuffer langs het Canal de Vergieres bij La Crau.

Dinsdag begint langzaam het einde van de vakantie er aan te komen en omdat de lavendel pas in juli echt bloeit hebben we de lavendelvelden van de Provence bewaard voor deze laatste paar dagen. We rijden richting Apt, op zoek naar mooie lavendelveldjes, maar het blijkt dat dat toch nog wel even zoeken is. Soms zien we in een dalletje meerdere veldjes liggen, maar die staan nog niet in bloei. Gelukkig komen we op een mooie helling meerdere velden naast elkaar tegen die al deels aan het bloeien is. Ik zie hier mijn eerste cleopatra, het zuidelijk broertje van onze citroenvlinder en te herkennen aan zijn oranje blosjes op de bovenvleugels. Ook zie ik kleine parelmoervlinder vliegen, maar helaas laat deze prachtige soort zich niet goed vastleggen. De blauwe ijsvogelvlinder waar ik op hoop laat zich niet zien, maar een oranje luzernevlinder (De witte ondersoort helice) die zich prachtig laat fotograferen maakt een hoop goed.

Cleopatra op lavendel in de Provence

Woensdag wil ik nog een keer naar de Camargue. Er zijn veel bijzondere vogelsoorten daar die ik nog niet heb kunnen vinden en ik heb nog een plaatje in mijn hoofd van flamingo's in vlucht bij een mooie zonsondergang. Dus gaan we rond een uur of 4 's middags die kant op: tijd om nog even te vogelen en daarna voor de zonsondergang te gaan. Ter plekke blijkt er net een boer een veld vol met water te laten lopen. Dat levert flink wat vogels op: een scharrelaar laat zich zien en fotograferen tussen de bladeren, er zijn grote aantallen zwartkopmeeuwen ter plekke en na wat zoekwerk kon ik ook een dunbekmeeuw ontdekken. Ruim tien koereigers ruziën om gevangen voedsel. Een stuk verder in een prachtig moerassig stukje kan ik twee ralreigers en een purperreiger zien, maar ze zitten veel te ver weg om te fotograferen. Een eindje verderop laat een overvliegende purperreiger zich beter op de gevoelige plaat vastleggen. Dan is het op naar de dijk, een goede plek aan de zuid-oost kant van de Camargue om flamingo's te fotograferen die hun overnachtingsplek opzoeken. Hele slierten van soms wel 40 dieren vliegen over en ik neem talloze foto's, maar toch valt het niet mee echt dat plaatje te krijgen wat ik in mijn hoofd had. Gelukkig houd ik er wel degelijk een paar mooie sfeerplaten aan over.

Flamingo silhouetten tegen een ondergaande zon

Nieuwe soorten

De volgende soorten heb ik voor het eerst in mijn leven goed op de foto kunnen zetten. Naast deze lijst heb ik nog een heel aantal nieuwe soorten gezien die helaas niet goed op de foto staan. Zo heb ik in de Camargue zuidelijke keizerlibellen en kwak zien vliegen en op grote afstand ralreiger zien vissen.

Vogels

1. Flamingo
2. Koereiger
3. Kleine zilverreiger
4. Purperreiger
5. Scharrelaar
6. Geelpootmeeuw
7. Zwartkopmeeuw
8. Dunbekmeeuw
9. Steltkluut
10. Duinpieper
11. Zwarte wouw

Libellen

1. Grote tanglibel
2. Gele rombout
3. Witpunt oeverlibel
4. Witte breedscheenjuffer
5. Oranje breedscheenjuffer
6. Kanaaljuffer
7. Mercuurwaterjuffer
8. Koperen beekjuffer
9. Bronslibel

Vlinders

1. Bleek blauwtje
2. Tijgerblauwtje
3. Resedawitje
4. Oranje luzernevlinder
5. Cleopatra
6. Tweekleurige parelmoervlinder
7. Spaanse eikenpage
8. Wegedoornpage
9. Dambordje
10. Spaans dambordje
11. Spaans oranje zandoogje
12. Zuidelijk oranje zandoogje
13. Witbandzandoog
14. Koninginnenpage
15. Koningspage
16. Dwergdikkopje
17. Kaasjeskruiddikkopje

Nog even een waarschuwing: ik probeer echt een beeld te schetsen van het hele programma, dus voor alleen plaatjes kijken gewoon lekker doorscrollen ;)

Vooraf had ik uiteraard een hoop gegoogled, rondgevraagd via e-mail en zo een goed beeld gekregen van een aantal goede locaties in de eifel. Hieruit kwam als hoofdlocatie het prachtige perlenbachtal. Een beekdal dat beroemd is om de enorme hoeveelheden wilde narcissen die daar in het voorjaar bloeien. Een stevige wandelroute beschrijving van een bioloog die op zijn site de eifel beschrijft was mijn uitgangspunt. Aangezien ik bij weinig slaap erg snel hoofdpijn krijg en ik ter plekke graag met zonsopkomst wilde fotograferen heb ik besloten om niet om 3 uur 's nachts te vertrekken zodat ik de eerste ochtend er al op tijd ben, maar mijn energie te sparen en de eerste dag als verkenningsdag te houden, zodat ik dan effectief aan de slag kon de volgende ochtend. Dus vertrokken ik en mijn vader (die wilde wel mee) om negen uur richting het zuiden.

Vanwege het al warme weer nemen we een korte pauze en uiteindelijk rijden we rechtstreeks naar het startpunt van onze wandelroute, het dorpje Hofen. Rond twaalf uur zijn we ter plekke. De wandelschoenen gaan aan, de fototas met onder andere 500 millimeter lens erin (zo'n 8 kilo alles bij elkaar) gaat de rug op en we lopen langs de stromende beek het dal, speurend naar mogelijke waterspreeuwen, die zich helaas niet laten zien. Maar de vlinders hebben nu ook absolute prioriteit, dus de aandacht ligt al meer op wat er in de rijk begroeide bermen van het pad rondvliegt. Een eerste veldje dat langs de beek ligt lopen we in. Ik hoop langs de oever misschien een uitgeslopen bosbeekjuffer te vinden, een zeldzame soort voor Nederland, maar tot onze verassing zie ik hier in een mooi begroeid strookje al de eerste vuurvlinders. De eersten zijn vrouwtjes en die hebben niet de blauwe glans, dus even twijfel ik of het misschien bruine vuurvlinders zijn (Van boven lijken de soorten erg veel op elkaar), maar al gauw komt er ook een mannetje langs vliegen en in vlucht zie je af en toe een paarse gloed. Mijn eerste aanraking met dit prachtige beestje. Uiteraard worden er wat foto's gemaakt, maar de diertjes zijn al wat versleten en op een volgend veldje staat in de routebeschrijving pas de blauwe vuurvlinder genoemd, dus ondanks dat er hier zeker vijf zitten lopen we gauw verder.

En ja hoor, ook op het volgende veldje staat het vol met adderwortel (de plant waarop de blauwe vuurvlinder haar eitjes afzet) en ook hier zien we al langs het pad een tweetal blauwe vuurvlinders vliegen. En ook de verwachte bonte dikkopjes zien we hier voor het eerst vliegen. Ook dit is een nieuwe soort voor mij, al komen ze op sommige locaties in Nederland wel voor. Wat een mooie beestjes. Om jullie geduld niet op de proef te stellen (uiteraard worden de mooiste foto's pas later genomen) hier alvast een foto van de mooie onderkant van de blauwe vuurvlinder. Het beestje is in het echt trouwens een vrij klein ding!

Ook op dit veldje worden wat foto's genomen, maar om niet de hele boel daar plat te stampen door achter de vlinders aan te rennen lopen we weer lekker verder over het pad. Tegen 5 uur zijn we een kleine 4 kilometer ver gewandeld. Niet echt een topwandelsnelheid, maar we hebben inmiddels een eerste aardbeivlinder, bonte dikkopjes, een bosbeekjuffer en zeker vijftig blauwe vuurvlinders gezien. Al een geweldige ervaring. Ook heb ik op een groot hooiland zeker twintig minuten achter een ringoogparelmoervlinder aangerend (een erg zeldzame soort), maar hij liet zich niet fotograferen. Terwijl mijn vader even uitrust in het zonnetje neem ik nog even goed de tijd om een mooie foto te maken van de blauwe vuurvlinder. Na wat experimenteren besluit ik dat ik graag wat minder registrerende foto's wil maken en dus stap ik over op mijn lievelingsmethode: tegenlicht. Zeker op het verse mannetje wat ik heb gevonden werkt dit goed omdat ze dan een mooie rand van witte franje langs de vleugel hebben. Grappig detail is dat hij hier op de narcis bladen zit te zonnebaden.

We lopen de route terug en besluiten te eten bij een restaurantje aan het begin van de route, want ik heb me bedacht dat ik graag nog een keer gaan kijken of ik nu in het laatste licht deze mooie soort kan fotograferen en ik hoop dat ik ze al op hun slaapplek kan vinden of dat ik de ringoogparelmoer kan vinden. Als ik 's avonds al weet waar ze hun slaapplek hebben gekozen hoef ik 's ochtends niet extra vroeg uit bed om hun slaapplek voor zonsopkomst te zoeken. Ik moet zeggen, na ongeveer 8 kilometer (plus alles kilometers achter vlinders aan ;)) gaat een koud biertje er wel erg goed in. Om 7 uur begint de zon al redelijk te zakken en herhaal ik de route. De eerste veldjes loop ik voorbij en waar we erg veel blauwe vuurvlinders hadden gezien ben ik wezen zoeken naar slapende vlinders. Het lag inmiddels namelijk in de schaduw van de bomen. Tot mijn verbazing geen vlinder te vinden dus loop ik verder. Op een volgend veldje valt net het laatste zonlicht en hier zitten de blauwe vuurvlinders nog prachtig met open vleugels het laatste licht op te vangen. En het lukt me hier om in dit mooie licht de blauwe glans te fotograferen. Helaas hebben alle vuurvlinders de vervelende eigenschap hun vleugels nooit volledig open te houden, maar altijd in een V. Ik kies er dus voor om een kant helemaal scherp te hebben.

Wanneer ook hier de zon verdwijnt achter de bomen ontdek ik de reden waarom ze niet op hun slaapplek te vinden zijn: ik zie een tweetal vlinders de bomen in vliegen. Mijn hoop om dus een slapend exemplaar te vinden is nogal getemperd en dus loop ik nog verder naar het veldje waar ik de ringoog gezien had in de hoop hem slapend terug te vinden. Na ruim een uur zoeken geef ik het op en loop de 4 kilometer weer terug. Tot mijn verbazing vind ik op de rand van dit veldje toch nog een blauwe vuurvlinder. Erg gaaf, ik heb een reden om vroeg op te staan. Al teruglopend blijf ik de randen van het pad afscannen op slapende bonte dikkopjes en vlakbij het laatste veldje vind ik ook nog een slapende aardbeivlinder. Met statief maak ik nog een foto omdat het beestje er erg mooi bijzit, net voor een grote grijze kei.

Bij de auto aangekomen is 1 ding zeker, ik ben geen ervaren wandelaar, want de blaren staan op mijn tenen. Bij ons appartement aangekomen lees ik snel de foto's uit, bewerk de mooiste kort na en na een douche duik ik lekker het bed in. Het is dan half twaalf en de wekker staat op 5 uur. Helaas kan ik meestal niet zo goed slapen wanneer ik veel nieuwe indrukken heb dus ik slaap slecht. Maar goed, je bent niet elke dag in de eifel, dus even doorbijten en om 5 uur eruit, een broodje mee voor ontbijt achter het stuur en gaan met die banaan. Een beetje jammer dat de plek waar ik twee vlinders weet te zitten een kleine 4 kilometer wandelen is, en dus stevig de pas erin. Bij de vuurvlinder aangekomen kan ik hem mooi onder de dauw fotograferen. Wel bijzonder, maar helaas is het niet mijn beste foto, en voordat de zon er op komt te staan blijkt het beestje zich in een onhandige hoek gedraaid te hebben waardoor ik er geen goede foto meer van kan maken. De zon blijkt in een erg onhandige hoek op te komen want om half 7 komen pas de eerste boomtoppen in het licht te staan. Ik neem nog wat tijd om te zoeken naar de ringoog, maar zonder succes.

Dus maar terug naar de aardbeivlinder. Jammer, maar zo langs het pad onder de bomen duurt het wel tot 's middags voor de zon er een keer op staat. Dus pluk ik het bloempje waar hij op zit (vlinders vliegen dus niet weg als het te koud is) en loop het veld waar de zon inmiddels op staat in. Binnen 30 seconden zijn de vleugeltjes open gevouwen en kan ik een foto maken als het beestje zijn vleugeltjes weid strekt om zo veel mogelijk warmte op te vangen. Al snel vliegt hij definitief weg en omdat het al weer negen uur is geweest loop ik terug richting het appartement. Op de terugweg valt mijn oog op de kleuren die reflecteren in de beek. De zon schijnt helder groen op de bomen, de lucht is strakblauw en dat geeft prachtige kleuren in het water. Ik neem dus zeker twintig minuten de tijd om hier wat abstracte foto's met lange sluitertijd te maken. Helemaal mijn ding en ik ben dan ook erg tevreden over een van de resultaten.

Hierna is het hoogste tijd om te ontbijten en dan op verkenning te gaan.

De middag gebruiken we om twee andere locaties te verkennen. Via wat tips had ik nog de naam van een mooi dal gekregen en dus rijden we die kant op (zo'n dertig kilometer verderop). Twee dalen worden verkend en in 1 treffen we vooral veel orchideeën aan, in de andere weer een aantal blauwe vuurvlinders, maar vooral de bonte dikkopjes vallen hier op, zeker tien vliegen er op een veldje. Helaas begint mijn hoofd me rond drie uur te vertellen dat het zo genoeg is en dus rijden we terug naar ons appartement. Om 4 uur lig ik op bed. Ik hoop dat ik met een tukkie tot het eten nog weer wat moed heb om na het eten in het laatste licht te fotograferen. Helaas valt de hoofdpijn erg tegen en na het eten duik ik opnieuw het bed in.

Vanwege de hoge bomen om het veldje waar de vele dikkopjes zaten besluiten we 'uit te slapen' tot 7 uur. We kunnen dan de auto inpakken en vanaf half 8 is het mogelijk te ontbijten. Na het ontbijt gauw richting de bonte dikkopjes. Helaas blijkt het hele veldje dit keer al wel volop in de zon te liggen, maar gelukkig zijn de dikkopjes nog niet echt opgewarmd, dus houden ze hun vleugels nog mooi open af en toe. Dat levert, zeker bij dit vrij kleurrijke vlindertje, mooie plaatjes op.

Tot mijn positieve verassing maken ook nog twee prachtige, verse ringoogparelmoervlinders hun opwachting en geven mij de kans hun mooie oranje bovenkant prachtig te fotograferen. Af en toe wil een van de twee prima met gesloten vleugels blijven zitten, dus ook de onderkant, waar de karakteristieke ringetjes te zien zijn, kan prima worden gefotografeerd.

Mijn vader had, toen ik met hoofdpijn op bed lag, het stadje Monschau nog verkend en daar in de stad zowel waterspreeuw als grote gele kwikstaarten gezien. Leuke soorten om te fotograferen, dus na twee uur vlinders fotograferen word het tijd te bewijzen dat ik mijn 500 millimeter niet voor niets meezeul. We gaan het stadje in en komen helaas alleen een grote gele kwikstaart tegen. Ik moet zeggen, met een grote telelens middenin een toeristisch stadje fotograferen trekt de nodige aandacht. Inmiddels is het twee uur 's middags en ik wil voor 5 uur nog mijn vlinder monitoring route voor de vlinderstichting lopen.

Dus met twee stevige blaren, zere voeten van het vele wandelen, drie tekenbeten en ruim duizend foto's rijd ik als een bijzonder tevreden man naar huis.